شخصی‌سازی دوز در رادیوداروها؛ گام جدید پزشکی هسته‌ای برای افزایش اثربخشی درمان سرطان

شخصی‌سازی دوز در رادیوداروها؛ گام جدید پزشکی هسته‌ای برای افزایش اثربخشی درمان سرطان
یکی از موضوعات برجسته منتشرشده در شماره ویژه سال ۲۰۲۶ مجله Nuclear Medicine and Molecular Imaging، توسعه روش‌های دوزیمتری شخصی‌سازی‌شده در درمان با رادیوداروها است. این رویکرد با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، تصویربرداری مولکولی و مدل‌سازی زیستی، امکان تعیین دوز درمانی متناسب با شرایط هر بیمار را فراهم می‌کند و می‌تواند اثربخشی درمان را افزایش داده و عوارض جانبی را کاهش دهد.

با گسترش درمان‌های مبتنی بر رادیودارو، توجه پژوهشگران بیش از گذشته به شخصی‌سازی دوز درمانی (Personalized Dosimetry) معطوف شده است. برخلاف روش‌های سنتی که در آن بسیاری از بیماران دوزهای مشابهی دریافت می‌کنند، رویکرد جدید تلاش می‌کند مقدار دقیق رادیودارو را بر اساس ویژگی‌های فیزیولوژیک، میزان جذب دارو و پاسخ هر بیمار تعیین کند.

در شماره ویژه سال ۲۰۲۶ مجله Nuclear Medicine and Molecular Imaging، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که تلفیق داده‌های تصویربرداری SPECT و PET با الگوریتم‌های هوش مصنوعی و مدل‌های زیستی، امکان پیش‌بینی دقیق‌تر توزیع دوز در بافت‌های سالم و تومور را فراهم می‌کند. این فناوری می‌تواند به پزشکان کمک کند تا ضمن افزایش اثربخشی درمان، احتمال آسیب به اندام‌های سالم را نیز کاهش دهند.

کاربرد دوزیمتری شخصی‌سازی‌شده به‌ویژه در درمان‌های مبتنی بر لوتشیوم-۱۷۷ و اکتینیوم-۲۲۵ اهمیت بالایی دارد؛ زیرا این رادیوداروها نقش فزاینده‌ای در درمان سرطان‌های پروستات، تومورهای نورواندوکرین و برخی بدخیمی‌های پیشرفته پیدا کرده‌اند. تعیین دوز مناسب برای هر بیمار می‌تواند به افزایش پاسخ درمانی و کاهش نیاز به مداخلات تکمیلی منجر شود.

کارشناسان معتقدند توسعه نرم‌افزارهای دوزیمتری، استفاده از هوش مصنوعی و استانداردسازی فرآیندهای درمان، از مهم‌ترین روندهای آینده پزشکی هسته‌ای خواهد بود و در سال‌های پیش‌رو به یکی از ارکان اصلی درمان‌های ترانوستیک تبدیل می‌شود.

آرشیو اخبار

13 شهریور 1405
شرکت پرتو نگار پرشیا با حضور در بیست‌وششمین کنگره بین‌المللی سالانه پزشکی هسته‌ای ایران، تازه‌ترین تجهیزات و راهکارهای خود در حوزه پزشکی هسته‌ای را معرفی خواهد کرد.
07 شهریور 1405
پژوهشگران دانشگاه تهران موفق به طراحی و ساخت یک نانوزیست‌حسگر رنگ‌سنجی دوگانه مبتنی بر نانوذرات طلا و DNAzyme شده‌اند که می‌تواند دو نشانگر زیستی مرتبط با سرطان پستان، miR-145 و miR-21، را به‌صورت هم‌زمان شناسایی کند. این سامانه با حساسیت و ویژگی بالا، بدون نیاز به آنزیم و با ایجاد سیگنال رنگی، ظرفیت استفاده به‌عنوان روشی سریع، کم‌هزینه و ساده برای تشخیص زودهنگام و پایش سرطان پستان را نشان داده است.