شخصی‌سازی دوز در رادیوداروها؛ گام جدید پزشکی هسته‌ای برای افزایش اثربخشی درمان سرطان

با گسترش درمان‌های مبتنی بر رادیودارو، توجه پژوهشگران بیش از گذشته به شخصی‌سازی دوز درمانی (Personalized Dosimetry) معطوف شده است. برخلاف روش‌های سنتی که در آن بسیاری از بیماران دوزهای مشابهی دریافت می‌کنند، رویکرد جدید تلاش می‌کند مقدار دقیق رادیودارو را بر اساس ویژگی‌های فیزیولوژیک، میزان جذب دارو و پاسخ هر بیمار تعیین کند.

در شماره ویژه سال ۲۰۲۶ مجله Nuclear Medicine and Molecular Imaging، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که تلفیق داده‌های تصویربرداری SPECT و PET با الگوریتم‌های هوش مصنوعی و مدل‌های زیستی، امکان پیش‌بینی دقیق‌تر توزیع دوز در بافت‌های سالم و تومور را فراهم می‌کند. این فناوری می‌تواند به پزشکان کمک کند تا ضمن افزایش اثربخشی درمان، احتمال آسیب به اندام‌های سالم را نیز کاهش دهند.

کاربرد دوزیمتری شخصی‌سازی‌شده به‌ویژه در درمان‌های مبتنی بر لوتشیوم-۱۷۷ و اکتینیوم-۲۲۵ اهمیت بالایی دارد؛ زیرا این رادیوداروها نقش فزاینده‌ای در درمان سرطان‌های پروستات، تومورهای نورواندوکرین و برخی بدخیمی‌های پیشرفته پیدا کرده‌اند. تعیین دوز مناسب برای هر بیمار می‌تواند به افزایش پاسخ درمانی و کاهش نیاز به مداخلات تکمیلی منجر شود.

کارشناسان معتقدند توسعه نرم‌افزارهای دوزیمتری، استفاده از هوش مصنوعی و استانداردسازی فرآیندهای درمان، از مهم‌ترین روندهای آینده پزشکی هسته‌ای خواهد بود و در سال‌های پیش‌رو به یکی از ارکان اصلی درمان‌های ترانوستیک تبدیل می‌شود.